hệ miễn dịch

Hệ miễn dịch là một trong những yếu tố hàng đầu quyết định sức khỏe con người. Hãy cùng tìm hiểu về để biết được vai trò và phân loại “bức tường phòng thủ” này nhé.

Ảnh minh họa: Internet

Hệ miễn dịch là gì?

Hệ miễn dịch (tiếng Anh: Immune System) là một hệ thống được tạo thành từ mạng lưới các tế bào đặc biệt, protein, mô và cơ quan. Chúng phối hợp với nhau để bảo vệ con người chống lại virus, vi trùng và vi sinh vật có hại.

Thành phần chính của “bức tường” là các tế bào bạch cầu (leukocytes). Thông qua hệ thống mạch máu, các tế bào này có thể di chuyển đến mọi cơ quan trên cơ thể. Các tế bào bạch cầu sẽ liên tục rà soát mọi ngóc ngách trong cơ thể để có thể tìm kiếm, phát hiện và kịp thời ngăn chặn các tác nhân gây hại cho cơ thể.

Các tế bào bạch cầu sẽ được phân bổ tại tất cả các vùng trên cơ thể và sẽ tập trung tại các vùng cơ quan trọng điểm. Bao gồm:

  • Amidan cổ họng
  • Hệ thống tiêu hóa
  • Tủy xương
  • Da
  • Hạch bạch huyết
  • Lá lách
  • Niêm mạc mỏng bên trong mũi, họng và bộ phận sinh dục.

Việc phân bố rải rác ở nhiều vị trí giúp hệ thống miễn dịch hình thành và lưu trữ các tế bào. Cũng như duy trì hoạt động liên tục nhằm giữ cho toàn bộ cơ thể luôn khỏe mạnh. Tuy nhiên, hệ thống này sẽ trở nên kém hiệu quả hơn khi con người già đi. Suy giảm miễn dịch có thể khiến cơ thể yếu dần và dễ mắc bệnh. Phổ biến là viêm khớp và ngay cả là một số loại ung thư.

Phân loại

Hệ miễn dịch không phải lúc nào cũng có sẵn trong cơ thể mỗi người. Cơ chế hoạt động của hệ thống này ở mỗi người cũng sẽ khác nhau. Nhìn chung, có thể được chia thành 3 dạng chính.

hệ miễn dịch
Ảnh minh họa: Internet

Hệ miễn dịch bẩm sinh

Hệ thống này vốn đã được hình thành trong cơ thể con người trước cả khi sinh ra. Đồng thời, có thể phát triển và nhân lên bội phần khi cơ thể phát triển một cách khỏe mạnh nhất.

Hệ miễn dịch bẩm sinh chiếm tỉ lệ rất lớn trong cơ thể mỗi người. Làn da, các chất dịch nhầy có trong ruột hay cổ họng đều được xem là nằm trong nhóm bẩm sinh, hay tuyến phòng thủ chống bệnh đầu tiên.

Hệ miễn dịch thích ứng (thích nghi)

Đây là loại hệ thống có khả năng tự sinh và tự diệt. Khi cơ thể vô tình gặp phải các mầm bệnh hoặc tiêm các loại vacxin mà “bức tường phòng thủ” không thể giải quyết được, cơ thể chúng ta buộc phải tự động sản sinh ra các loại hệ thống miễn dịch có khả năng áp chế mầm bệnh. Hoặc thích nghi với loại vacccine mới được đưa vào cơ thể.

Hệ miễn dịch thụ động (vay mượn)

Loại hệ thống miễn dịch này được chuyển vào cơ thể bằng các cách khác nhau. Có thể kể đến như từ mẹ sang con thông qua nhau thai hoặc sữa mẹ. Trường hợp tiêm phòng cũng được xem là bổ sung hệ miễn dịch thụ động. Tuy nhiên, hệ thống miễn dịch này có thể sẽ mất dần đi chứ không thể tồn tại mãi trong cơ thể người được nhận.

Tầm quan trọng đối với cơ thể

Nếu không có “bức tường phòng thủ” này, chúng ta sẽ chết chỉ trong vài tuần. Vì trên 1 cm2 bề mặt da đã có hàng chục nghìn vi sinh vật sẵn sàng tấn công cơ thể.

Khi cơ thể bị suy giảm miễn dịch, vi khuẩn, virus và độc tố có thể tấn công con người. Từ đó, dẫn đến một số căn bệnh.

Đồng thời, hệ thống này đóng vai trò chính trong quá trình thải ghép ở những bệnh nhân thực hiện phẫu thuật cấy ghép thay thế các mô hoặc cơ quan nội tạng.

Rối loạn miễn dịch còn gây ra những bệnh lý khác, chẳng hạn như:

  • Các bệnh tự miễn: Tiểu đường ở trẻ vị thành niên, viêm khớp dạng thấp và thiếu máu
  • Các bệnh suy giảm miễn dịch: HIV/AIDS (hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người); suy giảm miễn dịch kết hợp nghiêm trọng SCID